Ruim zes jaar geleden
(Pompshop januari 2012) schreef ik een column met deze titel. Ik refereerde aan
een prikkelende uitspraak van een prof in mijn eerste studiejaar: “De Staat is
een schoft met een hoge hoed”. De overheid gedraagt zich deftig, maar doet de burger
intussen ook onrecht aan.
Die overheid was de gemeente
Rotterdam. Het College van B&W had in 2005 besloten om alle
tankstationlocaties op gehuurde gemeentegrond via een veiling aan de hoogste
bieder uit te geven voor een periode van 15 jaar. Het systeem lijkt op dat van
de rijkswegveilingen, met het belangrijke verschil dat de zittende rijkswegconcessiehouder
de opbrengst van de eerste veiling krijgt als hij niet de winnaar is. Wint hij
zelf, dan hoeft hij maar ten hoogste 30% van zijn bod te betalen. Bij de eerste
veiling was de zittende concessiehouder dus altijd winnaar: óf van de locatie óf van de hoofdprijs.
Rotterdam kent dat
compensatiemechanisme niet. De overboden huurder staat met lege handen. Wél heeft de huidige
staatssecretaris Harbers – toen raadslid in Rotterdam – kunnen bereiken dat het
College de lokale ondernemers zou beschermen door hun locaties pas na 15 jaar
te veilen. Deze veilingen gaan vanaf 2020 plaatsvinden.
Voor de lokale ondernemers
die onderhuurder waren heeft het College – ingevolge de motie Harbers – ook een
compensatie ingebouwd. Het veilingbeleid bevat de regeling dat onderhuurders (exploitanten
die het tankstation voor een oliemaatschappij exploiteren; de meeste huurders
waren oliemaatschappijen) bij de eerste veiling mogen blijven zitten. De
bieders op de veiling bieden dan – net als bij de rijkswegveilingen – op een
verhuurd object.
Direct na het bekend worden
van deze regeling heb ik de gemeente laten weten dat zes van mijn cliënten van
deze regeling gebruik wilden maken. Bij vier van hen antwoordde de gemeente dat
de huurder van de betreffende locatie de onderhuurder nooit had aangemeld, zodat
sprake was van illegale onderhuur. Het huurcontract bevatte immers een verbod
tot onderhuur en zij kwamen daarom niet in aanmerking voor de regeling. De
andere twee kwamen wel in aanmerking.
Drie van deze vier exploitanten
heeft met hun verhuurder (oliemaatschappij) een regeling getroffen. Voor één exploitant heb ik een
procedure gevoerd om te bereiken dat hij – ondanks dat zijn verhuurder hem
nooit had aangemeld – het Harbers-pakket zou krijgen. Dat lukte bij de
rechtbank, via het vertrouwensbeginsel. De rechtbank woog zwaar mee dat de
gemeente (de gemeentelijke belastingdienst en de dienst die de naleving van
milieuregels handhaaft) al meer dan twintig jaar op de hoogte was van de
aanwezigheid van deze ondernemer. Hij mocht er daarom op vertrouwen dat hij in
aanmerking kwam voor de regeling, omdat de gemeente daaraan pas in tweede
instantie had toegevoegd dat deze alleen gold voor onderhuurders voor wie uitdrukkelijk
toestemming was gevraagd.
De gemeente ging tegen deze
uitspraak in hoger beroep. Zij hamerde er opnieuw op dat zij de regeling echt alleen
toepaste in gevallen waarin uitdrukkelijk toestemming voor onderhuur was
gevraagd en de gemeente ofwel had ingestemd ofwel nooit had geantwoord. Voor
wie dat gold, wilde de gemeente niet zeggen. Het gerechtshof gaf de gemeente
gelijk. De onderhuurder zal na de veiling het veld moeten ruimen.
Ik zit nu met gemeente om de
tafel over de invulling van de regeling voor de twee “erkende” onderhuurders.
De gemeente bekent nu dat deze twee onderhuurders de enige twee “erkende”
onderhuurders zijn. In beide gevallen is geen sprake van door de
oliemaatschappij gevraagde toestemming, maar heeft de gemeente aan de huurders
opgelegd dat zij aan deze exploitanten móesten onderverhuren. De gemeente loste daarmee op
dat moment een probleem op. Gevallen waarin door de huurder toestemming voor
onderhuur is gevraagd, blijken helemaal niet te bestaan.
Ik moest zodoende weer denken aan de schoft en ik weet het nu zeker. Het is zonder hoge hoed.
Deze column is geschreven voor Pompshop. Het onafhankelijke vakblad voor tankstations en carwash. Dirk van den Berg is ruim 15 jaar gespecialiseerd in tankstationszaken en gaat in Pompshop maandelijks in op een juridisch onderwerp. Vragen of opmerkingen? Neem hier contact op.
